Burun birinchi bo‘lib kuyishining beshta sababi
- U oldinga chiqib turadi. Quyosh baland bo‘lganda nurlar burun qirrasi va uchiga deyarli to‘g‘ri, yonoqlarga esa qiya tushadi. Bir xil vaqt ichida burun yuzning qolgan qismiga qaraganda ko‘proq quyosh oladi.
- Krem unda yomonroq turadi. Uni ko‘zoynak, sochiq va ro‘molcha artib yuboradi, ter va suv yuvib ketadi. JSST quyoshdan himoya vositasini har ikki soatda yangilashni maslahat beradi, lekin dam olishda buni unutish oson.
- Quyosh qaytadi. JSST ma’lumotlariga ko‘ra, quruq qum ultrabinafsha nurlarning taxminan 15% ini, dengiz ko‘pigi — taxminan 25% ini, yangi yoqqan qor esa 80% gachasini qaytaradi.
- Bulutlar aldamchi. Yengil bulutlar orqali ultrabinafsha nurlarning 80% gachasi o‘tadi, shuning uchun burun bulutli kunda ham kuyadi.
- Balandlik qo‘shadi. Dengiz sathidan har ming metr balandlikda ultrabinafsha nurlar taxminan 10% ga ko‘payadi.
Nega bunga jiddiy qarash kerak
Biz shifokor emas, ishlab chiqaruvchimiz va ochiq manbalardagi raqamlarni qo‘rqitish uchun keltirmayapmiz. Ular burunni quyoshdan asrash nega oqilona odat ekanini ko‘rsatadi.
Agar burunda yangi dog‘, qobiq yoki uzoq vaqt bitmaydigan yara paydo bo‘lsa, uni dermatologga ko‘rsating. Nanosnik tibbiy buyum emas: u davolamaydi va tashxis qo‘ymaydi, shunchaki burunni to‘g‘ridan-to‘g‘ri nurlardan yopadi.
Burunni quyoshdan qanday himoya qilish kerak
- Kun o‘rtasida soya. Ultrabinafsha nurlar quyosh tush paytidan ikki soat oldin va ikki soat keyin eng kuchli bo‘ladi.
- Keng hoshiyali bosh kiyim. JSST ma’lumotlariga ko‘ra, u ko‘zlar, quloqlar, yuz va bo‘yinni himoya qiladi.
- Quyoshdan himoya vositasi. Yonoqlar, peshona, quloqlar va bo‘yin uchun SPF 30 dan past bo‘lmagan; har ikki soatda va cho‘milgandan keyin yangilang.
- Nanosnik. Ko‘zoynakdagi yumshoq qoplama burunni to‘g‘ridan-to‘g‘ri nurlardan yopadi. Uni yangilash shart emas: ko‘zoynak taqib yurganingizda u artilmaydi va yuvilmaydi.
Nanosnik ayniqsa qayerda asqotadi: plyajda, chang‘i qiyaligida, baliq ovida, dala hovlida va sportda.
Agar burun allaqachon kuygan bo‘lsa
Quyoshdan keting va teri tiklanmaguncha burunni quyoshga tutmang. Agar pufakchalar, kuchli og‘riq yoki shish paydo bo‘lsa, harorat ko‘tarilsa yoki kuyish uzoq vaqt o‘tmasa, shifokorga murojaat qiling.
Material ma’lumot berish xususiyatiga ega va shifokor maslahatining o‘rnini bosmaydi. Teri kasalliklarini tashxislash va davolash masalalarida dermatologga murojaat qiling.
Manbalar
- JSST. Ultrabinafsha nurlanish: savol va javoblar
- JSST. Teri saratonidan himoya: savol va javoblar
- Burun va yuzning boshqa qismlaridagi bazal hujayrali saraton: kesma tadqiqot. Iranian Journal of Otorhinolaryngology, 2021
- P. A. Gersen nomidagi Moskva onkologiya ilmiy-tadqiqot instituti. 2023 yilda Rossiyadagi xavfli o‘smalar